Wydawca: Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1996, ISBN: 83-86166-51-7. Stron: 458

Obszerne dzieło, nie kogo innego jak właśnie aktualnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jest najbardziej szczegółowym i dokładnym opracowaniem na temat polskiego ruchu ekologicznego kształtującego się oddolnie od roku 1980 do połowy lat 90-tych. Z jednej strony autor wyjaśnia uniwersalne mechanizmy kształtowania się ruchów społecznych w skali europejskiej i północno-amerykańskiej, z drugiej zaś strony przedstawia specyfikę polskich organizacji zajmujących się szeroko pojętą ekologią. Dokonuje jednocześnie samodzielnej oceny ruchu ekologicznego i jego rozwoju, a także stara się przewidzieć, w którym kierunku postępował będzie dalszy jego rozwój. Zaletą książki niewątpliwie jest to, że jest ona kompletna i w zasadzie nie pomija ruchów i inicjatyw ekologicznych, jakie występowały w ostatniej dekadzie PRL i w pierwszej połowie lat 90-tych. Opisuje również organizacje zajmujące się ekologią głęboką, wegetarianizmem oraz prawami zwierząt. Niewątpliwie jest to obowiązkowa lektura dla osób zainteresowanych początkami społecznej aktywności w dziedzinie ekologii w Polsce. Ciekawostką mogą być podziękowania zawarte przez przyszłego ministra we wstępie książki kierowane pod adresem… Fundacji im. Stefana Batorego i pana Georga Sorosa, za dofinansowanie pozwalające na wydanie tej publikacji.

Spis treści: CZĘŚĆ I. RUCHY SPOŁECZNE W TEORII SOCJOLOGICZNEJ. Rozdział 1: POJĘCIE RUCHU SPOŁECZNEGO. 1.1. Definicja ruchu społecznego, 1.2. Organizacja, 1.3. Spontaniczność, 1.4. Inność, 1.5. Samoświadomość, 1.6. Wspólnota opinii, 1.7. Wspólnota celów. Rozdział 2: TEORIE RUCHÓW SPOŁECZNYCH. 2.1. Uwagi wstępne, 2.2. Teoria zachowań zbiorowych, 2.3. Teoria mobilizacji zasobów, 2.4. Teoria nowych ruchów społecznych, 2.5. Współczesne podejścia syntetyzujące, 2.6. Zakończenie. CZĘŚĆ II. KSZTAŁTOWANIE SIĘ RUCHU EKOLOGICZNEGO W POLSCE. Rozdział 3: ŚWIADOMOŚĆ EKOLOGICZNA SPOŁECZEŃSTWA POLSKIEGO. 3.1. Wstęp, 3.2. Ogólny stosunek do środowiska przyrodniczego, 3.3. Świadomość zagrożeń ekologicznych, 3.4. Indywidualne działania przystosowawcze, 3.5. Społeczne zachowania obronne, 3.6. Miejsce wartości ekologicznych wśród innych wartości społecznych, 3.7. Wrażliwość ekologiczna, 3.8. Zróżnicowanie społeczne a postawy wobec środowiska. Rozdział 4: RUCH EKOLOGICZNY JAKO SPOŁECZNY RUCH PROTESTU (1980-1989). 4.1. Przyczyny powstania ruchu ekologicznego w Polsce, 4.2. Charakterystyka ogólna działań ruchu ekologicznego w pierwszym okresie aktywności, 4.3. Ruch ekologiczny w okresie liberalizacji systemu, 4.3.1. „Ruch w ruchu”, 4.3.2. „Generacja 88”, 4.3.3. Ruch ekologiczny a NSZZ „Solidarność”, 4.3.4. Związki ruchu ekologicznego z biznesem, 4.3.5. Obrona niezależności ruchu, 4.3.6. Pierwsze kontakty zagraniczne, 4.4. Zakończenie. Rozdział 5: ZIELONI A POLITYKA. 5.1. Ekologiczne inicjatywy polityczne, 5.1.1. Próby stworzenia ekologicznego ruchu politycznego w okresie liberalizacji systemu, 5.1.2. Zieloni przy Okrągłym Stole, 5.1.3. Inicjatywy polityczne w ruchu ekologicznym po roku 1989, 5.1.4. Odrzucenie uczestnictwa w polityce, 5.1.5. „Ekologia w Konstytucji”, 5.1.6. „Kanapowe” partie ekologiczne, 5.2. „Zieloni” w wyborach, 5.2.1. Wybory samorządowe 1990 i 1994 roku, 5.2.2. Pierwsze wolne wybory parlamentarne, 5.2.3. Wybory parlamentarne 1993 roku, 5.3. Podsumowanie: perspektywa teoretyczna, CZĘŚĆ III. ZIELONI W TRZECIEJ RZECZYPOSPOLITEJ. Rozdział 6: ROZWÓJ RUCHU PO 1989 ROKU. 6.1. Rozwój ilościowy, 6.1.1. Polski Klub Ekologiczny, 6.1.2. Liga Ochrony Przyrody i inne organizacje postsystemowe, 6.1.3. Federacja Zielonych, 6.1.4. Obrońcy praw zwierząt i ruch wegetariański, 6.1.5. Inne grupy młodzieżowe (studenci, uczniowie, harcerze), 6.1.6. Spadek aktywności znaczenia „WiP” i „Wolę Być”, 6.1.7. Środowiska praktykujące „ekologię głęboką”, 6.1.8. Organizacje ochrony przyrody, 6.1.9. Organizacje lokalne, 6.1.10. Organizacje edukacyjne, 6.1.11. Organizacje specjalistyczne i eksperckie, 6.1.12. Środowiska religijne i parareligijne, 6.1.13. Grupy paraartystyczne i artystyczne, 6.1.14. Pozostali uczestnicy ruchu: komentarz podsumowujący, 6.2. Zróżnicowanie nurtów i organizacji ruchu ekologicznego, 6.3. Zróżnicowanie terytorialne ruchu, 6.4. „Nowe” treści i formy działań, 6.5. Przyczyny rozwoju ruchu, 6.6. Skład społeczny ruchu w latach dziewięćdziesiątych. Rozdział 7: DOJRZEWANIE RUCHU EKOLOGICZNEGO, 7.1. Instytucjonalizacja profesjonalizacja ruchu, 7.1.1. Rozwój sieci informacyjnej i komunikacyjnej, 7.1.2. Instytucjonalizacja, 7.1.3. Pomoc zagraniczna, 7.1.4. Rozwój kontaktów z otoczeniem, 7.1.5. Procesy profesjonalizacji ruchu, 7.2. Bariery i zagrożenia rozwoju ruchu. Rozdział 8: ZIELONI JAKO RUCH OBYWATELSKI, 8.1. Próba definicji pojęcia „społeczeństwo obywatelskie”, 8.2. Ruch ekologiczny jako element społeczeństwa obywatelskiego, 8.3. Zakończenie. Rozdział 9: PODSUMOWANIE: POLSKI RUCH EKOLOGICZNY W PERSPEKTYWIE TEORETYCZNEJ. PRÓBA SYNTEZY. 9.1. Polscy Zieloni jako ruch społeczny, 9.2. Polski ruch ekologiczny w perspektywie teorii ruchów społecznych, 9.3. Polski ruch ekologiczny jako nowy ruch społeczny, 9.4. Polski ruch ekologiczny w procesie transformacji systemu.